CPK. Kłopotliwa kwestia wypłat odszkodowań dla mieszkańców. O co chodzi?

Adam Fabisiewicz Grodzisk News

17.12.2025, godz. 13:06

foto: Pixabay

Od wydania przez wojewodę rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji lokalizacyjnej pod CPK w przestrzeni medialnej pojawiło się mnóstwo informacji na temat procedury wywłaszczeń mieszkańców z działek pod przyszłe lotnisko. Starając się zachować dystans do wszystkich doniesień publikowaliśmy jedynie oficjalne stanowiska przekazane przez spółkę CPK. Niejako w odpowiedzi na doniesienia napisała do nas fundacja reprezentująca interesy strony społecznej. Jej zdaniem, kwestia wypłat odszkodowań nie jawi się z perspektywy mieszkańców już tak optymistycznie...

Eksperci z Kancelarii INLEGIS zwracają uwagę na niefortunny zbieg terminów i procedur, które mogą postawić wywłaszczanych w bardzo trudnej sytuacji finansowej i życiowej. Kalendarz nie sprzyja mieszkańcom. Zgodnie z przepisami, osoby, które chcą otrzymać dodatkowe 5 proc. wartości odszkodowania, muszą wydać nieruchomość w terminie 30 dni. Oznacza to konieczność błyskawicznego spakowania dorobku życia i wyprowadzki najpóźniej do początku stycznia 2026 roku. Presja czasu jest ogromna, a okres zimowy i świąteczny dodatkowo utrudnia organizację przeprowadzki.

Największym wyzwaniem może okazać się jednak płynność finansowa wywłaszczanych rodzin. Choć ustawa przewiduje 60 dni na wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie, rzeczywistość urzędnicza wygląda inaczej. Wojewoda zapowiada, że ten etap może potrwać do 31 marca lub nawet dłużej. To kluczowe opóźnienie, ponieważ dopiero po tej decyzji można wnioskować o wypłatę 85 proc. zaliczki.

W praktyce oznacza to, że mieszkańcy, którzy muszą opuścić swoje domy w styczniu, pierwsze pieniądze mogą zobaczyć dopiero w okolicach majówki 2026 roku. Kilkumiesięczna luka między utratą dachu nad głową a otrzymaniem środków na nowe lokum to scenariusz, który budzi uzasadniony niepokój.

Jak twierdzą eksperci z Fundacji Inlegis, wątpliwości budzą również działania podjęte jeszcze przed oficjalnym nadaniem rygoru. – Mieszkańcy informowali o wizytach rzeczoznawców, którzy próbowali wyceniać nieruchomości, często sugerując zaniżone kwoty. Prawnicy wskazują, że takie działania nie miały w tamtym momencie umocowania prawnego, co wprowadzało niepotrzebny chaos i stres wśród właścicieli gruntów – czytamy w mailu przesłanym do redakcji.

Prawnicy podkreślają, że problemem jest też nietypowy tryb przekazywania informacji o rygorze, który w praktyce skrócił czas na reakcję. W sytuacji, gdy każdy dzień jest na wagę złota – zwłaszcza w kontekście walki o dodatkowy bonus finansowy – takie przyspieszanie procedur kosztem informowania obywateli wydaje się co najmniej dyskusyjne.

Poniżej publikujemy pełną treść oświadczenia przesłanego do nas.

OŚWIADCZENIE
w sprawie postępowań związanych z wywłaszczeniem nieruchomości pod inwestycję budowa lotniska Centralnego Portu Komunikacyjnego

W dniu 8 grudnia 2025 roku Wojewoda Mazowiecki nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nr 5/SPEC/2025 z dnia 8 stycznia 2025 roku - przedmiotowa decyzja do dnia dzisiejszego nie uzyskała waloru ostateczności (złożone odwołania są w trakcie rozpoznawania).

Rygor natychmiastowej wykonalności, którego uzyskanie umożliwiła „prospołeczna” nowelizacja ustawy o CPK z dnia 24 września 2025 r., zobowiązuje właścicieli do wydania nieruchomości, opróżnienia lokali oraz uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o., mimo że nie doszło do przeniesienia prawa własności. Gdy dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości wyda ją dobrowolnie w terminie 30 dni od doręczenia zawiadomienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wysokość odszkodowania powiększa się o 5%.

W dniu 9 grudnia 2025 roku do pełnomocnika z Kancelarii Prawnej INLEGIS Kołodziej, Nogala sp. k. na skrzynkę do e-doręczeń wpłynęły zawiadomienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowań o ustalenie odszkodowania. Połączono dwa zawiadomienia, zamiast dostarczyć je odrębnym podmiotom. Zmiana formy doręczenia niesie istotne konsekwencje dla osób wywłaszczanych.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że profesjonalny pełnomocnik zgłosił się do wojewody w sprawie postępowań o ustalenie odszkodowań za wywłaszczenie po wydaniu decyzji lokalizacyjnej w styczniu 2025 roku. W obowiązującym w tamtym czasie stanie prawnym, wojewoda był zobowiązany do wszczęcia postępowań z dniem doręczenia stronom zawiadomień o wydaniu decyzji. Wojewoda aż do dnia wczorajszego postępowań nie wszczął, a „prospołeczna” nowelizacja ustawy zniosła ten obowiązek.

Wyjaśniam również, że pełnomocnik nie zgłaszał się do postępowania o wydanie decyzji lokalizacyjnej ani do postępowania w sprawie nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Takiego zakresu nie obejmuje również treść złożonego do Wojewody pełnomocnictwa. Co więcej, zawiadomienie o wszczęciu postępowania o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności było w ostatnich dniach doręczane bezpośrednio do stron listem poleconym. Tryb doręczenia uległ więc zmianie w toku prowadzonego postępowania, a skutkiem tego jest dodatkowe skrócenie stronom terminów, już trudnych do dochowania.

Pełnomocnicy z Kancelarii Prawnej INLEGIS uczestniczyli w setkach podobnych postępowań, w tym wielu przed Wojewodą Mazowieckim i stwierdzają, że podejmowane czynności w tym przypadku przebiegają inaczej, niż do tej pory. Uznanie ww. e-doręczenia za skuteczne oznaczałoby, że właśnie zaczyna biec stronom 30-dniowy termin na opuszczenia ich nieruchomości, a Święta Bożego Narodzenia rodziny powinny spędzić na pakowaniu i przeprowadzce.

W tym samym piśmie, kierowanym do pełnomocnika, Wojewoda zawiadamia o wszczęciu postępowania o ustalenie odszkodowania. Zgodnie z treścią nowelizacji ustawy o CPK z dnia 24 września 2025 roku, Wojewoda ma ustalić odszkodowanie w terminie 60 dni liczonych od daty nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. od dnia 8 grudnia 2025 roku. Jednak Wojewoda wraz z wykonaniem pierwszej czynności (wszczęciem postępowania) zawiadamia strony, że terminu ustawowego nie dochowa i wydłuża go do dnia 31 marca 2025 roku – czyli prawie dwukrotnie. Wskazanie tego terminu nie oznacza jednak, że zostanie on dochowany, co potwierdzają liczne doświadczenia Kancelarii oraz medialne wypowiedzi Wojewody, po ogłoszeniu decyzji.
Na przewlekłość postępowań o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie zwraca również uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich – ostatnio w publikacji z 1 grudnia 2025 roku. W ocenie Rzecznika, przewlekłości w tym zakresie stanowią naruszenie konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczenie.

Z góry założone przez Wojewodę opóźnienia w postępowaniach o ustalenie odszkodowania dziwią tym bardziej, że pierwsze czynności w postępowaniach były podejmowane jeszcze przed ich wszczęciem. Już w okolicach 20 listopada 2025 roku u mieszkańców terenu lotniska zaczęli pojawiać się rzeczoznawcy majątkowi celem dokonania oględzin nieruchomości. Z rozmów z nimi wynikało, że mają oni działać na zlecenie Wojewody, ale nie zostali jeszcze formalnie powołani. Z rozmów z rzeczoznawcami wynikało, że posiadają oni już wiedzę o tym, że rygor natychmiastowej wykonalności zostanie wkrótce nadany, a oni zostaną powołani i zawrą umowy z Wojewodą.

Już pierwsze doświadczenia związane ze znowelizowaną „prospołeczną” ustawą o CPK zadziwiają doświadczonych pełnomocników. Nowości wynikają częściowo ze zmienionych przepisów, a częściowo ze zmian faktycznych w procedurze, nie wynikających ze zmian ustawowych. Niestety, nie można potwierdzić, że zmiany działają na korzyść wywłaszczonych. Póki co bilans jest następujący:
• właścicielom biegnie termin na dobrowolne wydanie nieruchomości, które ma nastąpić w styczniu – tutaj działania są bardzo sprawne
• spółka Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o. może rozpocząć prace związane z budową
• Wojewoda już założył zwłokę w ustaleniu odszkodowania o przynajmniej 2 miesiące, tj. do końca marca – tutaj działania są przewlekłe
• czynności w terenie są podejmowane bez formalnego umocowania i podstawy prawnej

Kancelaria INLEGIS nadal będzie wspierać osoby wywłaszczane, wykorzystując posiadaną wiedzą i doświadczenie. Podkreślam: inwestycje celu publicznego realizowane są na rzecz społeczeństwa, mają zaspokajać potrzeby obywateli. Tam, gdzie realizacja inwestycji wymaga wywłaszczeń, należy je przeprowadzać z poszanowaniem prawa, przestrzegając ustalonych procedur, sprawiedliwie. Wojewoda, jako organ umocowany do ustalenia odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości, powinien w wyważony sposób uwzględniać interes obydwu stron postępowania – lecz w tym przypadku tak się nie dzieje. Z niepokojem obserwujemy narastającą presję na wywłaszczanych obywateli, połączoną z preferowaniem interesu strony silniejszej – spółki CPK.
Z poważaniem, Mirosław Ochojski